Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017

Οι πρώτες μέρες του "χριστιανικού τζιχάντ"!

Το 379 μ.Χ. έγινε Αύγουστος στην Ανατολή ο Ισπανός στρατηγός Θεοδόσιος, τον οποίο η Εκκλησία επίσης ανακήρυξε "Μέγα"!
Ήταν φανατικός ορθόδοξος και πρώτο μέλημά του ήταν να ξεκινήσει έναν φοβερό διωγμό των Αρειανιστών, δείχνοντας αρχικά σχετική εύνοια στους Εθνικούς, τηρώντας μια στάση πολύ λιγότερο επιθετική απ’ ό,τι ο Κωνστάντιος. Συνέχισε όμως να απαγορεύει τις μαγείες, μαντείες, φαρμακείες, νυχτερικές τελετές κ.λπ.
Για να κατανοήσουμε αυτές τις απαγορεύσεις θα πρέπει να έχουμε λεπτομερή γνώση της εποχής τους. Τότε οι μάντεις, φαρμακοί κ.λπ. ήταν ουσιαστικά "εταιρείες δολοφόνων και συνωμοτών"! Παίρνοντας τεράστιες αμοιβές, προφήτευαν "την πτώση του αυτοκράτορα" ή αναλάμβαναν να συμβεί "κάτι κακό" σε αντιπάλους των πελατών τους. Στη συνέχεια κινητοποιούσαν έναν ολόκληρο εγκληματικό ή συνωμοτικό μηχανισμό για να "εκπληρωθούν" οι προφητείες τους...
Η στάση του Θεοδοσίου μεταβάλλεται ριζικά δέκα χρόνια αργότερα, οπότε και μετατρέπεται στον σκληρότερο διώκτη των Εθνικών. Απαγορεύει με ποινή θανάτου κάθε παγανιστική λατρεία, ακόμα και το να υψώσει κάποιος το βλέμμα του σε άγαλμα, που θεωρείτο ένδειξη σεβασμού.
Έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις για την ξαφνική μεταστροφή του Θεοδοσίου. 
Σίγουρα έπαιξε κάποιο ρόλο η κακή επίδραση που του ασκούσε ο επίσκοπος Μεδιολάνων Αμβρόσιος. 
Και σίγουρα συνέβαλαν και κάποιες ιστορικές συγκυρίες, όπως η επανάσταση του (χριστιανού) στρατηγού της Βρετανίας Μάγκνου Μάξιμου, την οποία έσπευσαν να στηρίξουν πολλοί Εθνικοί.
Ο Θεοδόσιος αποποιείται για πρώτη φορά στη ρωμαϊκή ιστορία τον τίτλο του "μέγιστου αρχιερέα" και διορίζει έπαρχο των πραιτορίων της Ανατολής τον συμπατριώτη του Κυνήγιο, που αρχίζει ανοιχτό πόλεμο κατά των Εθνικών.
Το 386 μ.Χ. είναι η πρώτη φορά που η επίσημη εξουσία θέτει στην υπηρεσία ενός επισκόπου (Μάρκελλου) τον αυτοκρατορικό στρατό προκειμένου να γκρεμίσει τον μεγάλο ναό του Δία στην Αμάσεια. 
Ο Μάρκελλος βρήκε λίγο αργότερα φριχτό θάνατο καθώς Εθνικοί τον συνέλαβαν τη στιγμή που προσπαθούσε να καταστρέψει έναν ναό τους στη Μπεκάα, και τον έκαψαν ζωντανό. Η ιδιωτική πολιτοφυλακή φαιοχιτώνων χριστιανών που τον συνόδευε δεν μπόρεσε να τον σώσει απ’ το μίσος του πλήθους...
Επόμενος στόχος του Κυνήγιου και των φανατικών χριστιανών έγινε ο λαμπρότερος ίσως ναός της παγκόσμιας ιστορίας, το Σεράπειο της Αλεξάνδρειας. Η απειλή προερχόταν κυρίως απ’ τα χαμηλά και αμόρφωτα στρώματα των φανατικών χριστιανών που ο Λιβάνιος περιγράφει σαν "συμμορίες που λυμαίνονται την ύπαιθρο λεηλατώντας και καταστρέφοντας ναούς, ταλαιπωρώντας και ληστεύοντας τους χωρικούς"...
Την ίδια περίοδο Παλαιστίνιοι και Σύριοι μοναχοί διέτρεχαν όλες τις ανατολικές επαρχίες προσπαθώντας να εκχριστιανίσουν με τη βία κυρίως τους επαρχιώτες χωρικούς. Η δράση τους προκάλεσε αντίδραση και η δημόσια τάξη άρχισε να διασαλεύεται.
Σε μια προσπάθεια να ηρεμήσουν τα πνεύματα, ο Θεοδόσιος αντικατέστησε τον παράφρονα Κυνήγιο και διόρισε ως ύπαρχο της Ανατολής τον εθνικό Τατιανό. 
Και κλείνουμε με μια υποσημείωση. Την περίοδο αυτή (τέλη του 4ου αιώνα) η Ελλάδα δεν ανήκε στη δικαιοδοσία του έπαρχου της Ανατολής. Οπότε οι καταστροφές των ναών της δεν χρονολογούνται σε εκείνη την περίοδο. Είναι μεταγενέστερες...

Παρασκευή, 10 Νοεμβρίου 2017

Το αίνιγμα του Ιουλιανού: (Γ’ - Ποια ήταν η "θρησκεία" του;)

Μη φανταστείτε πως ο Ιουλιανός ήθελε ν’ αναβιώσει την αρχαία ελληνική θρησκεία, όπως την ξέρουμε μέσα από τα κείμενα του Ομήρου ή από τις περιγραφές του 5ου π.Χ. αιώνα.
Ο Ιουλιανός είχε αποδεχθεί ένα συνονθύλευμα θρησκευτικών και φιλοσοφικών δοξασιών με έντονες τις ανατολίτικες επιδράσεις, που στην εποχή του ήταν πολύ της μόδας.
Η "θρησκεία" του δεν ήταν ούτε παλιά ούτε και νέα. Ο ίδιος δεν είχε κανένα πρόβλημα να υιοθετήσει και πολλά στοιχεία της χριστιανικής εκκλησίας. Π.χ. καθιέρωσε το αξίωμα του "αρχιερέως", αντίστοιχο του χριστιανού επισκόπου. Στα καθήκοντα των "νέων αρχιερέων" περιλαμβάνονταν πλέον η φιλανθρωπία, η φιλοξενία, η φροντίδα ταφής νεκρών, δηλαδή στοιχεία που προέβαλε ο χριστιανισμός. 
Παρ’ όλ’ αυτά οι Χριστιανοί στους τομείς αυτούς διατήρησαν τα "πρωτεία". Ο χριστιανός επίσκοπος Μεδιολάνων Αμβρόσιος αναφέρεται περιπαιχτικά στους "εθνικούς αρχιερείς": "Ας μας πουν πόσους αιχμαλώτους απελευθέρωσαν, πόσους φτωχούς τάισαν, πόσους πρόσφυγες βοήθησαν"!
Ο Ιουλιανός στα πλαίσια προβολής της "επανιδρυμένης θρησκείας" του έκανε πολλές συμβολικές κινήσεις. Ανέβηκε ως προσκυνητής του Δία στην κορυφή του όρους Κασίου στη Συρία, στην Αίγυπτο ανακάλυψε τον τελευταίο ταύρο του Άπιδος, έδινε μεγάλη σημασία στην τελετουργία και υποτιμούσε τις εορτές και τις θυσίες. Ως διανοούμενος και νεοπλατωνιστής αντιπαθούσε τις υλικές προσφορές  και απείχε από το κρέας.
Ο Ιουλιανός τελικά σκοτώθηκε στην ηλικία περίπου του Ιησού. Στα βάθη της Μεσοποταμίας. σε μια εκστρατεία του εναντίον των Περσών. 
Κατά πάσα  πιθανότητα τον δολοφόνησε κάποιος χριστιανός από το στράτευμά του. Οι ίδιοι οι Χριστιανοί το απέδωσαν σε "θεία τιμωρία"...

Παρασκευή, 3 Νοεμβρίου 2017

Χριστιανοί και Μπεκτασίδες (του θεολόγου Σταύρου Βαλλίδη) ΙΕ’ - Ο σταυρωμένος άγιος των Αλεβήδων!

Ο μυστικισμός δεν περιορίζεται στις λαϊκές δοξασίες των δερβίσικων ταγμάτων αλλά αποτελούσε από την αρχή κυρίαρχο στοιχείο στον στοχασμό των λογίων Οθωμανών. 
Η παράδοση αυτή προέρχεται από τα χρόνια των Σελτζούκων όταν διάσημοι λόγιοι και μύστες Πέρσες βρίσκουν καταφύγιο στην Καππαδοκία δηλ. στο Ικόνιο, την Καισαρεία, το Άκ Σαράι, τη Σεβάστεια, που ήταν λαμπρά κέντρα μυστικιστικού διαλογισμού.
Δεδομένη ήταν επίσης η επίδραση των Σούφι από τον Χριστιανισμό και τα δόγματά του. Παρατηρούμε όμως, ότι ενώ το Ισλάμ αποτέλεσε ένα δομημένο θρησκευτικό σύστημα με κανόνες και θεσμούς, η επίδραση του Χριστιανισμού εισχωρεί κατά κύριο λόγο στις ευμετάβλητες, φιλελεύθερες μορφές του Ισλαμισμού, και κυρίως στους οπαδούς των λαϊκών τάξεων, των πολύπαθων κατοίκων της Μικρασίας.
Οι Μουσουλμάνοι μετατρέπουν χριστιανικές εκκλησίες σε τζαμιά, όμως συγχρόνως τιμούν και τον χριστιανό άγιο προς χάριν του οποίου είχε πρωτοχτιστεί ο ναός, αποδεχόμενοι τα θαύματά του ή το αγίασμα που κυλούσε στο προαύλιο ή στις κρύπτες του ναού. 
Χριστιανοί άγιοι όπως ο άγιος Γεώργιος, ό άγιος Μάμας, ό άγιος Χαράλαμπος, ό άγιος Θεόδωρος, ο προφ. Ηλίας, θα ταυτιστούν με Μουσουλμάνους. Η λατρεία των αγιασμάτων, το προσκύνημα σε τάφους αγίων, το άναμμα κεριών σε εκκλησίες, ακόμα και η προσκύνηση των εικόνων από Μπεκτασήδες- Αλεβήδες αποτελούν δοξασίες προφύλαξης από το κακό. 
Όπως μας αναφέρει η καθηγήτρια κυρία Ζαχαριάδου Ελισάβετ, ακόμη και στην περίπτωση των μικτών γάμων οι χριστιανές γυναίκες -εφόσον είχαν από το Κοράνι το δικαίωμα να διατηρούν τη θρησκεία τους- είχαν στα σπίτια τους σταυρούς και εικόνες, μπροστά στις οποίες προσεύχονταν, κυρίως σε κρίσιμες ώρες, όπως όταν τα παιδιά τους ήταν άρρωστα ή όταν γινόταν σεισμοί.
Χαρακτηριστικό είναι η πίστη στην ισλαμική Αγία Τριάδα, με την συμμετοχή του Θεού, του Προφήτη Μωάμεθ και του Αλή. Ο Peter Brawn περιγράφει χαρακτηριστικά Λατίνων αγίων που συμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό με αυτά Μουσουλμάνων αγίων. Ο Brawn υποστηρίζει ότι οι άγιοι του Χριστιανισμού κατέχουν προνομιακή θέση και προστασία από τον Θεό, ενώ αντικαθιστούν τους αγγέλους παίζοντας το ρόλο του ενδιάμεσου μεταξύ Θεού και ανθρώπου. 
Τα ίδια χαρακτηριστικά εμφανίζονται και στους Μουσουλμάνους αγίους (awliya). Επίσης, κατά την επέτειο του θανάτου του Μουσουλμάνου αγίου Τζελαλεντίν, στην Μικρασία οι πιστοί γιορτάζουν τον «γάμο του αγίου» (urs) δηλ. την ένωση της ψυχής του αγίου με τον Θεό.
Υποστηρίζεται ότι η διαμόρφωση της φιλοσοφίας και των αρχών του Αλεβισμού έγινε από τον φιλόσοφο του Ισλαμισμού ο Αλ-Χαλάτζ Μανσούρ τον 10ο αιώνα. Ήταν περσικής καταγωγής, εξισλαμισθείς και γεννήθηκε στην περιοχή Tur του Beyza. Η περιοχή ανήκε στους Αμπασίδες, που μιλούσαν περσικά και πίστευαν στον Ζωροάστρη.
Στα πρώτα του βήματα, αν και Σουνίτης, έρχεται σε επαφή με Μουσουλμάνους Σιίτες καθώς και με Χριστιανούς. Μυείται στον Σουφισμό. Πηγαίνει στη Μέκκα για προσκύνημα όπου παραμένει εκεί για ένα χρόνο, υποβάλλοντας τον εαυτό του σε σκληρές ασκητικές δοκιμασίες. Στη συνέχεια πηγαίνει στα Ιεροσόλυμα, επισκέπτεται τον χώρο της Σταύρωσης του Ιησού Χριστού και συμμετέχει στην εορτή του Πάσχα. 
Ερχόμενος σε επαφή με τους Σιίτες διανοουμένους στην Βαγδάτη, μαθαίνει την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, ιατρική και γενικά μυείται στο ελληνικό πνεύμα. Γνωρίζει τον Χριστιανισμό από Νεστοριανούς που είχαν καταφύγει εκεί κυνηγημένοι από τους Βυζαντινούς.
Πιστεύει ότι άγιος δεν είναι αυτός που μεταφέρει το θέλημα του Θεού στους ανθρώπους, αλλά αυτός που με τις πράξεις του θα καταφέρει να μεταβάλει τον εαυτό του σε Θεό. 
Με τις θεωρίες του ο Αλ-Χαλάτζ έρχεται σε μετωπική διάσταση με τον ορθόδοξο Ισλαμισμό, γιατί ταυτίζει τον εαυτό του με τον Χριστό που ήταν γιος του Θεού. Κηρύσσει τη διδασκαλία του Σωκράτη και μιμείται τη ζωή του. Έρχεται σε ρήξη με τους αντιπάλους του, φανατικούς ορθόδοξους Ισλαμιστές, όπως ο Σωκράτης με τους σοφιστές. Οι φράσεις του, «εγώ είμαι ο Θεός» και «εγώ είμαι η αλήθεια», θα αποτελέσουν βαριές βλασφημίες για το Σουνιτικό κατεστημένο. Δικάζεται με την γενική κατηγορία πως η διδασκαλία του έθετε σε κίνδυνο τα δόγματα του Ισλάμ. Ο Αλ Χαλάτζ εκτελέστηκε στη Βαγδάτη το 922 μ.Χ. και θα γίνει σύμβολο αγωνιστή ενάντια στον ισχυρό Βεζίρη και τους φανατικούς ιερωμένους. 
Παρότι ο Αλ-Χαλάτζ σταυρώθηκε, οι οπαδοί του δερβίσηδες καθιέρωσαν σαν σύμβολο του θανάτου του την αγχόνη, σε αντιδιαστολή με τον σταυρό. Έτσι στους πριν από την μύηση υποψηφίους δερβίσηδες, που θα εισέλθουν στο τάγμ, τοποθετούν συμβολικά στο κεφάλι τους μια αγχόνη.

Σάββατο, 28 Οκτωβρίου 2017

Το αίνιγμα του Ιουλιανού: (Β’ - Εμμονικός πουριτανός!)

Όσο κι αν το κύρος και η πολιτική ισχύς των εθνικών θρησκειών είχε ατονίσει τον 4ο αιώνα, η επικράτηση του Χριστιανισμού δεν έγινε χωρίς αντιδράσεις. 
Βέβαια, οι Χριστιανοί κατάφεραν να εξαφανίσουν τις περισσότερες σχετικές πηγές προκειμένου να εμφανίσουν την ανθρωπότητα να αποδέχεται αμέσως και αδιαμαρτύρητα τη θρησκεία τους.
Ο Κωνστάντιος παραχώρησε στον αρειανιστή επίσκοπο Αλεξάνδρειας Γεώργιο έναν ναό του Μίθρα για να τον μετατρέψει σε εκκλησία. Οι Μιθραϊστές εξεγέρθηκαν κατά της βεβήλωσης του ιερού, προκάλεσαν ταραχές, σκότωσαν ή σταύρωσαν πολλούς αντιπάλους τους και τελικά ματαίωσαν την μετατροπή του ιερού.
Ο επίσκοπος Γεώργιος λιντσαρίστηκε, όχι μόνο γιατί βεβήλωσε το Μιθραίο αλλά και γιατί υπέδειξε έμμεσα το γκρέμισμα του ναού του "Αγαθού Δαίμονα", ενός απ’ τους πολιούχους της Αλεξάνδρειας. Την ίδια τύχη είχε κι ο Δράκοντας, που μόλις ανέλαβε τη διοίκηση του νομισματοκοπείου γκρέμισε το ιερό που υπήρχε στο κτίριο.
Τα θύματα αυτά ήταν αρειανιστές χριστιανοί κι ίσως να μην είχαν τέτοια κακή τύχη αν οι "Ορθόδοξοι" χριστιανοί δεν αδιαφορούσαν ή και δεν ενθάρρυναν την εξόντωσή τους. Άλλωστε ο ορθόδοξος Θεοδώρητος κατηγορούσε τον επίσκοπο Γεώργιο ως "ποιμένα αγριότερο από λύκο"...
Ο Ιουλιανός στη σύντομη βασιλεία του (361-363 μ.Χ.) απέφευγε τις θανατικές καταδίκες. Και λόγω ιδιοσυγκρασίας και γιατί πίστευε πως οι μάρτυρες ενισχύουν αντί να αποδυναμώνουν το φανατισμό της νέας θρησκείας. 
Αποφάσισε όμως να μην τιμωρήσει τους φονείς του επίσκοπου Γεωργίου. Αυτό θα μπορούσε όμως να θεωρηθεί και ως "πράσινο φως" σε παρόμοιες ενέργειες. Οι Χριστιανοί συγγραφείς απαριθμούν βεβηλώσεις ναών και συνοπτικές εκτελέσεις χριστιανών, κυρίως στην περιφέρεια της Συρίας. 
Ο Ιουλιανός μπορεί να ανέχτηκε φαινόμενα χριστιανικών διωγμών από τοπικούς αξιωματούχους, αλλά ο ίδιος σε ελάχιστες περιπτώσεις συμμετείχε άμεσα σε αντιχριστιανικές ενέργειες. 
Εκθρόνισε, π.χ., τον επίσκοπο Κυζίκου Ελεύσιο, υπεύθυνου για την καταστροφή πολλών βωμών στην περιοχή του. Αλλά δεν μπόρεσε να κάνει το ίδιο με τον επίσκοπο Βόστρων που η χριστιανική κοινότητά του τον προστάτεψε αποτελεσματικά.
Οι Χριστιανοί εξοργίστηκαν με τον Ιουλιανό κυρίως όταν εκείνος διέταξε την εκταφή των χριστιανών που τάφηκαν στους Δελφούς, κοντά στην Κασταλία, το γκρέμισμα ενός "μαρτυρίου" στα Δίδυμα και την απομάκρυνση του τάφου του Αγίου Βαβύλα από τη Δάφνη στην Αντιόχεια. 
Οι αποφάσεις αυτές απέβλεπαν στον "εξαγνισμό" των ιερών τόπων που, σύμφωνα με την εθνική δεισιδαιμονία, βεβηλώνονται από την παρουσία νεκρών. Οι Χριστιανοί το γνώριζαν και επίτηδες μετέτρεπαν σε νεκροταφεία ιερούς τόπους του Απόλλωνα!
Παράλληλα, ο Ιουλιανός συγχαίρει τους κατοίκους της Έμεσας, μεγάλου κέντρου λατρείας του Ήλιου, που πυρπόλησαν χριστιανικούς ναούς, τους οποίους ο αυτοκράτορας αποκαλούσε υποτιμητικά "τάφους".
Γενικά, ο Ιουλιανός συμπεριφερόταν ως "πουριτανός παγανιστής", εμμονικός με τις τελετές εξαγνισμού και απομάκρυνσης από τους ιερούς τόπους κάθε "βέβηλου" στοιχείου...

Τρίτη, 24 Οκτωβρίου 2017

Χριστιανοί και Μπεκτασίδες (του θεολόγου Σταύρου Βαλλίδη) ΙΔ’ - Ταξική πάλη με θρησκευτικό μανδύα!

Ο θεσμός του ιμάμη, αν και έχει καθιερωθεί και από τους Σουνίτες, αλλά και από τους Σιΐτες, ωστόσο οι τελευταίοι δίνουν πολύ μεγάλη σημασία στο αξίωμα αυτό. Οι Αλεβήδες πιστεύουν ότι Ιμάμης εκτελεί και τις διοικητικές εργασίες που είναι και αυτές θεϊκές, διότι ο Προφήτης τις τελούσε ανελλιπώς. Πιστεύουν ότι ο Ιμάμης δεν μπορεί να αναδεικνύεται με εκλογές, διότι τα καθήκοντα αυτά από τη φύση τους πρέπει να τα ασκεί ο πιο εκλεκτός, ένδοξος, ευγενικός και καταξιωμένος στην κοινότητα.
Ο Ιμάμης δεν έχει ελαττώματα και δεν κάνει σφάλματα, η επιλογή του είναι θέλημα θεϊκό. Οι ιμάμηδες συγχρόνως πρέπει να είναι και οι ηγέτες χαλίφηδες. Η άσκηση της εξουσίας πρέπει να είναι σωματική αλλά και ψυχική. Η σημασία του αξιώματος του ιμάμη, και κατ΄ επέκταση του χαλίφη, είναι καθοριστική στην κοινότητα, γι΄ αυτό και υποστηρίζεται ότι κληροδοτήθηκε από τον Μωάμεθ στον Αλή και τους απογόνους του.

Οι Αλεβήδες πιστεύουν ότι ο Θεός διά μέσου του Αλή απεκάλυψε τις κρυφές έννοιες του ιερού βιβλίου του Κορανίου στους δώδεκα Ιμάμηδες και στον Μehdi. 
Κάθε Ιμάμης ορίζει τον διάδοχό του, που τον κατηχεί και τον εισαγάγει στα μυστικά του Ισλάμ, για να μπορέσει στη συνέχεια να ανταποκριθεί στην ερμηνεία του ιερού βιβλίου. Τα μυστικά αυτά, μεταφέρονται από γενιά σε γενιά. Δεν υπάρχει αντίλογος και αμφισβήτηση των προθέσεων και των επεξηγήσεων του Ιμάμη. Αυτός κατέχει το χάρισμα του αλάνθαστου και φυσικά του θείου οδηγού. Οι Αλεβήδες πιστεύουν επίσης ότι οι Ιμάμηδες είναι οι άνθρωποι που θα ερμηνεύσουν και θα μεταφέρουν στις επόμενες γενιές τις θεϊκές επιταγές, έτσι όπως τις αποκάλυψε ο Θεός στον Μωάμεθ. Ο Ιμάμης είναι ο καθοδηγητής που ζητά την αλήθεια και την φανερώνει σε αυτούς που είναι έτοιμοι να την δεχτούν.

Οι Αλεβήδες ήταν εξαιρετικά κλειστοί σε ότι αφορά τις θρησκευτικές τους δραστηριότητες. Ιδεολογικά έδιναν μεγάλη έμφαση στην αντίσταση του ανθρώπου απέναντι στους πειρασμούς και ειδικότερα στην φιλαργυρία.

Όπως ήταν γνωστό ο αγροτικός πληθυσμός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας δεν είχε δικαιώματα πάνω στην ιδιοκτησία της γης, που σκληρά καλλιεργούσε για να μπορέσει να συντηρηθεί. Τα κράτος (Σουλτάνος-Χαλίφης) υπό μορφή φόρου τους αποστερούσε το μεγαλύτερο μέρος της σοδειάς του. Η ζωή των κατοίκων ήταν μέσα στη φτώχεια και την ανέχεια. Η μοναδική διέξοδος τους ήταν η θρησκεία.


Ο Αλεβισμός, μορφή φιλελεύθερη του Σιιτισμού, προέτρεψε κατ’ επανάληψη τους πιστούς σε επαναστάσεις κατά της άδικης εξουσίας του Σουλτάνου. 
Οι αγώνες τους δεν ήταν μόνο η μακροχρόνια θρησκευτική τους αντιπαλότητα (Σουνιτισμού- Σιιτισμού), αλλά είχαν και στοιχεία κοινωνικής αλλαγής. Χαρακτηριστικοί είναι οι στίχοι του ποιητή Pir Sultan Abdal, (15ος αιώνας), ενός από τους μεγαλύτερους Αλεβήδες ποιητές:

«Μου πήρες όλη τη σοδιά, αιμοσταγή τύραννε. Σε καταγγέλλω στον Θεό για όλα όσα κάνεις» ή αλλού:

«Ελάτε να ενώσουμε τις καρδιές μας και μαζί να αντισταθούμε στη βία, την τυραννία και την εκμετάλλευση».

Οι ταξικές διαφορές μεταξύ των πλουσίων αγάδων και των φτωχών αγροτών ήταν φανερές σε όλη την αυτοκρατορία, ενώ οι πολυέξοδες τελετές με τις γυαλιστερές και μεγαλόπρεπες στολές των αξιωματούχων του Σουλτάνου προκαλούσαν τον θαυμασμό αλλά και το κοινό αίσθημα των υπηκόων. Εκφραστές των αντιδράσεων αυτών ήταν κατά κύριο λόγο οι φτωχοί δερβίσηδες των Μπεκτασήδων. Χαρακτηριστική είναι η ιστορία του φτωχού δερβίση που παρακολουθώντας μια από αυτές τις λαμπρές τελετές με την πομπή των αξιωματούχων έστρεψε το βλέμμα του στον ουρανό και είπε: Θεέ μου δες τους δούλους του Σουλτάνου, δες ύστερα και το χάλι του φτωχού δούλου σου.

Οι οπαδοί του Αλή υπέστησαν πολλές πιέσεις και σφαγές από τους Σουνίτες Μουσουλμάνους, αλλά συνέχισαν τους αγώνες τους σε θρησκευτική, αλλά και κοινωνική βάση. Ο Αλή αποτελεί σύμβολο πνευματικό και φάρο οδηγητή, όλων των κατατρεγμένων και φτωχών, γιατί και αυτός πιστεύουν ότι υπέστη τα πάνδεινα, από μεγάλες αδικίες στη ζωή του. Οι Αλεβήδες προέβαλλαν πάντα τον ανθρωπισμό και την ανοχή τους, αλλά σχεδόν ποτέ δεν απέκτησαν εξουσία.

Σάββατο, 21 Οκτωβρίου 2017

Χριστιανοί και Μπεκτασίδες (του θεολόγου Σταύρου Βαλλίδη) ΙΓ’ - Προσηλυτιστές αλλά και πράκτορες του Ιράν!

Σε μια τρίτη κατηγορία ισλαμικών ταγμάτων θα μπορούσαμε να συμπεριλάβουμε τα μυστικιστικά τάγματα, που εξετάζοντάς τα ιστορικά διαχρονικά, διαπιστώνουμε ότι μεταλλάσσουν τις θέσεις και απόψεις τους, δείχνοντας μια ανοχή απέναντι στην εξουσία, συνεργάζονται με αυτήν ή αντιστέκονται δυναμικά εναντίον της και έρχονται σε πλήρη ρήξη.
Ο Χατζή Μπεκτάς, που ήταν πιο μετριοπαθής, διασώθηκε μετά την αποτυχημένη εξέγερση των Μπαμπαΐδων το 1240 κατά του Σελτζούκου σουλτάνου. Παρόλα αυτά πίστευε ότι θα έπρεπε να ακολουθήσει μια ήπια πολιτική με την εξουσία.
Στη συνέχεια οι διάδοχοί του συνεργάστηκαν επανειλημμένα με την εξουσία, όπως ο Αμτάλ Μουσά με τον σουλτάνο Ορχάν (1288-1360), και ο Σαρή Σαλτίκ, μαθητής και συνεργάτης του Χατζή Μπεκτάς, που εγκαταστάθηκε στη Δοβρουτζά της Θράκης, ακολουθώντας τον Σελτζούκο σουλτάνο Ιζεντίν Καϊκαβούς Β´ (1245/1246-1265).
Ο σουλτάνος Βαγιαζήτ Β΄ (1481-1512) αντιλαμβάνεται τον μελλοντικό κίνδυνο που διατρέχει η αυτοκρατορία από τα τάγματα των δερβίσηδων που παραδοσιακά είχαν άριστες σχέσεις με τους εχθρούς τους Ιρανούς. 
Συνεργάζεται με τους Μπεκτασήδες προσβλέποντας ότι με τις φιλελεύθερες και ανεκτικές ιδέες που τους διέκριναν θα μπορέσουν να αλλοιώσουν και να αφομοιώσουν τα επαναστατικά και εχθρικά προς τον Σουλτάνο τάγματα. Μάλιστα δεν σταματά εδώ, και προχωρά ακόμη περισσότερο. Στα πλαίσια της εμφανούς ανεκτικότητας έναντι των ετεροδόξων, στέλνει τον Μπαλήμ Σουλτάν να αναλάβει την ηγεσία του κεντρικού τεκέ του Χατζή Μπεκτάς στην Μ. Ασία για να σταματήσει την υποκινούμενη από τους Πέρσες σιιτική προπαγάνδα.
Όπως μας ενημερώνει η Suraiya Faroqhi, «μετά τον διωγμό του 16ου αιώνα στην Μικρασία, των οπαδών του Σάχη Ισμαήλ, του ηγέτη του Ιράν, πολλοί που είδαν να διαφοροποιούνται οι πεποιθήσεις τους κατέφυγαν στο φιλελεύθερο τάγμα των Μπεκτασήδων». Στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν εκούσια από την εξουσία, για τον εξισλαμισμό των κατοίκων, που διέμεναν στις περιοχές που κατελάμβανε ο Οθωμανικός στρατός.
Μολονότι η διδασκαλία και οι «αρχές» που διέπουν τον Μπεκτασισμό ήσαν διαφορετικές από αυτές που αποδέχεται το σουννιτικό Ισλάμ, ωστόσο οι Οθωμανοί σουλτάνοι, Ορχάν, Μουράτ Α' και Βαγιαζήτ Β΄, οι οποίοι πραγματοποίησαν τις κατακτητικές επιχειρήσεις, τόσο στα βορειοδυτικά της Μικράς Ασίας, όσο και στη Βαλκανική, περιέβαλαν με ενδιαφέρον τους ετερόδοξους δερβίσηδες, οι οποίοι στη συνέχεια (15ος αιώνας) αποτέλεσαν το οργανωμένο ή αναδιοργανωμένο δερβίσικο τάγμα των Μπεκτασήδων.
Η συναλλαγή με την εξουσία βοήθησε την εξάπλωσή τους από την Μ. Ασία, στη Ρούμελη και στα Βαλκάνια καθώς και στην απορρόφηση άλλων ταγμάτων, κυρίως Μελαμίδων, που διαλύθηκαν επειδή γνώρισαν το σκληρό πρόσωπο της εξουσίας. Το σημαντικότερο όμως από όλα, ήταν η ένταξη στους κόλπους τους ετεροδόξων χριστιανικών ομάδων και πληθυσμών. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, διότι οι προσπάθειές τους αυτές πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια μιας φιλειρηνικής προσέγγισης, έστω και αν είχαν έντονα τα γνωρίσματα του προσηλυτισμού, αλλά πάντα με τις ευλογίες της εξουσίας που τους ενίσχυε οικονομικά.

Κυριακή, 15 Οκτωβρίου 2017

Το αίνιγμα του Ιουλιανού: Φιλόσοφος ή "αποστάτης"; (Α’)

Η δυναστεία του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, που η Εκκλησία αγιοποίησε και πίεσε την επίσημη ιστορία να τον ανακηρύξει "Μέγα", είναι γεμάτη ίντριγκες και εγκλήματα. 
Όταν ο Κωνσταντίνος πέθανε άρχισε μια σκληρή αλληλοεξόντωση των υποψήφιων διαδόχων του. 
Ο γιος του Κωνστάντιος ήταν επικεφαλής του στρατού και κατάφερε να επιβληθεί αφού πρώτα εξολόθρευσε όλους τους συγγενείς του. 
Οι μόνοι που διασώθηκαν, ως ανήλικοι και ακίνδυνοι εξάδελφοί του, ήταν ο τότε πεντάχρονος Ιουλιανός και ο αδελφός του Γάλλος, που αργότερα εκτελέστηκε απ’ τον Κωνστάντιο!
Ο Ιουλιανός μεγάλωσε μακριά απ’ την αυτοκρατορική αυλή και τις συνωμοσίες της, μελετώντας τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους. 
Οι μελέτες του, αλλά κυρίως η τραυματική εμπειρία απ’ τους συγγενείς του, που τυπικά δήλωναν χριστιανοί αλλά στην ουσία ήταν σχιζοφρενείς δολοφόνοι, τον έκανε να αρνηθεί τη νέα θρησκεία και να επιστρέψει στα "πάτρια". 
Όμως για πάνω από δέκα χρόνια δεν αποκάλυπτε τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, γιατί τότε αν δεν ήσουν χριστιανός δεν ήταν σίγουρο πως η επόμενη μέρα θα σε εύρισκε με το κεφάλι στους ώμους...
Για να μην πολυλογούμε, μετά από πολλές περιπέτειες, ο κουλτουριάρης Ιουλιανός, μαλθακός και αγοραφοβικός νέος, ανεβαίνει στο θρόνο το 361 μ.Χ. Βγαίνοντας απ’ την Εκκλησία που έγινε η κηδεία του προκατόχου του Κωνστάντιου, ορκίζεται να μην ξαναπατήσει το πόδι του σε χριστιανικό ναό!
Αρχικά ο Ιουλιανός ήταν μετριοπαθής και συγκρατημένος. Αντιπαθούσε τη βία και δεν ήθελε ν’ αναβιώσει τους διωγμούς των χριστιανών που μάλλον δύναμη και κύρος τους πρόσφεραν παρά τους έβλαπταν.
Φρόντισε όμως αμέσως να δώσει αμνηστία σε όσους χριστιανούς ήταν φυλακισμένοι ή εξόριστοι απ’ τις μεταξύ τους δογματικές (αρειανικές) διαμάχες. Πίστευε πως αν τους άφηνε ελεύθερους ήταν ικανοί να αλληλοεξοντωθούν και να τον απαλλάξουν απ’ τον κόπο και τη φθορά της καταπολέμησής τους.
Όμως οι εποχές δεν ήταν ευνοϊκές. Η αρχαία θρησκεία είχε χάσει κάθε ικμάδα και σεβασμό, ενώ ο χριστιανισμός είχε ήδη αποκτήσει ισχυρά ερείσματα στην κοινωνία, στη διοίκηση και στο στρατό. Το ιερατείο είχε διαμορφώσει το δικό της κατεστημένο.
Ο Ιουλιανός δέχθηκε μεγάλες πιέσεις, αντιμετώπισε ακραίες μορφές ανυπακοής και σταδιακά σκλήρυνε τη στάση του. 
Δεν αρκέστηκε στην επισκευή των εγκαταλειμμένων παγανιστικών ναών. Ουσιαστικά έκλεισε το μάτι στους πιστούς της εθνικής θρησκείας, δίνοντάς τους το δικαίωμα να επιτεθούν στους Χριστιανούς. 
Άτυπα τους εξασφάλιζε το ακαταδίωκτο...