Σάββατο, 24 Ιουνίου 2017

Η "θρησκευτική περιπλάνηση" του Κωνσταντίνου (Ε’ - Κατέστρεψε εθνικούς ναούς;)

Λέγαμε σε προηγούμενη ανάρτηση πως ο Κωνσταντίνος έδωσε εντολή να κατεδαφιστεί το τέμενος της Αφροδίτης στο Λίβανο. Ήταν αυτό μια μεμονωμένη ενέργεια ή αποτελούσε γενικευμένη πρακτική του συγκεκριμένου αυτοκράτορα;
Όλες οι αξιόπιστες ιστορικές πηγές βεβαιώνουν πως ο Κωνσταντίνος δεν έδωσε εντολή να καταστραφεί άλλος εθνικός ναός.
Ο επίσκοπος Καισαρείας Ευσέβιος στο έργο του "Βίος Κωνσταντίνου" ισχυρίζεται πως ο Καίσαρας έδωσε εντολή να κατεδαφιστεί ο μεγαλοπρεπής ναός του Ασκληπιού στις Αιγές της Κιλικίας.  Σύμφωνα με άλλη πηγή η κατεδάφιση έγινε απ’ τον Κωνστάντιο, διάδοχο του Κωνσταντίνου.
Ο Ευσέβιος, όπως και όλοι οι χριστιανοί της εποχής του, μισούσαν τον Ασκληπιό, τον θεό "φιλάνθρωπο" και "σωτήρα", γιατί ανταγωνιζόταν τον δικό τους Ιησού. Η καταστροφή του ναού του "μεγάλου θεραπευτή" ήταν για τους χριστιανούς μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να ταπεινώσουν μια ανταγωνιστική λατρεία.
Όμως το πιθανότερο είναι πως ο χριστιανός επίσκοπος της πόλης, με την ανοχή ασφαλώς των αρχών, αφαίρεσε την εξωτερική κιονοστοιχία του ναού για να την χρησιμοποιήσει στο κεντρικό κλίτος μιας εκκλησίας.
Αργότερα ο Ιουλιανός έδωσε εντολή στους χριστιανούς να αποκαταστήσουν τη ζημιά που έκαναν με δικά τους έξοδα. Η επιστροφή των κιόνων απετράπη λόγω της δυναμικής αντίδρασης των φανατικών χριστιανών, που φυσικά απέδωσαν την μη υλοποίηση της βασιλικής εντολής σε "θεία παρέμβαση"!
Εθνικοί ναοί άρχισαν να γκρεμίζονται με αυτοκρατορική εντολή απ’ την εποχή του Θεοδοσίου και κυρίως μετά το 386 μ.Χ.

Σάββατο, 17 Ιουνίου 2017

Όσο ανατολικότερα, τόσο παλαβότερα!

Όσοι νομίζετε πως οι δικοί μας παπάδες το "έχουν τερματίσει" με τα κοκαλάκια, τα ματογυάλια και τις παντούφλες των αγίων, έχετε πέσει έξω. 
Ή, μάλλον, δεν έχετε γνωρίσει ακόμα τους Σούφι! Εδώ ισχύει το "όσο πιο ανατολικά τόσο πιο κοντά στο τρελάδικο"...
Οι Σούφι δεν ανοίγουν βιβλία να διαβάσουν πώς λειτουργεί το τηλέφωνο, το ίντερνετ, το φαξ κ.λπ. 
Την απάντηση την έχουν ήδη έτοιμη. Παντού βλέπουν γύρω τους πνεύματα, "τζίνι" τα λένε, έναν ολόκληρο αόρατο κόσμο που καθιστά αυτονόητα και αυταπόδεικτα όσα η ανθρωπότητα μόχθησε αιώνες να κατακτήσει...
Ένας σεΐχης με κατακρίνει για τον ορθολογισμό μου. Με προτρέπει να πέσω σε έκσταση. 
Τότε το πέπλο που μου κρύβει τον αόρατο κόσμο θα αποσυρθεί και θα μπορέσω να δω όλα αυτά τα τζίνι να κάνουν τις δουλειές που εγώ ο αφελής πιστεύω πως γίνονται μέσω της τεχνολογίας!
"Για να γίνεις κι εσύ άγιος", μου λέει, δεν χρειάζονται ούτε θεολογικές γνώσεις, ούτε καλά έργα, ούτε ασκητισμός. Φτάνει η έκσταση και το φανά, δηλαδή το σβήσιμο του εαυτού σου στους κόλπους του Θεού"!
Ρωτώ να μάθω περισσότερα για τους "αγίους" των Σούφι.
Ακούω απίστευτα πράγματα. 
Πως είναι συγκροτημένοι σε μια "αόρατη ιεραρχία". Σε τακτά χρονικά διαστήματα συναθροίζονται, κάτι σαν τις τακτικές κοινοβουλευτικές συνόδους. Οι συναθροίσεις αυτές δεν εμποδίζονται από το χρόνο και το χώρο. Σε όποια εποχή κι αν έζησαν, σε όποιο σημείο της γης κι αν βρίσκονται, μ’ ένα απλό ανοιγόκλεισμα των ματιών τους, διασχίζουν θάλασσες, βουνά κι ερήμους και καταφέρνουν να συναντηθούν!
Οι άγιοι γυρίζουν κάθε νύχτα γύρω απ’ όλον τον κόσμο κι αν τύχει να μην πέσει το βλέμμα τους σε κάποιο μέρος, τότε, την άλλη μέρα, εκεί θα συμβεί μια συμφορά!
Εννοείται κάνουν θαύματα και μάλιστα με το καντάρι: περπατούν στο νερό, πετούν στον αέρα, προκαλούν βροχοπτώσεις, ανασταίνουν νεκρούς, θεραπεύουν κάθε ασθένεια, διαβάζουν τη σκέψη, προλέγουν τα μέλλοντα, συνομιλούν με ζώα και φυτά, τιμωρούν τους κακούς, μετατρέπουν ευτελή μέταλλα σε χρυσάφι. 
Όλ’ αυτά γίνονται με τρόπο αβίαστο και αυτονόητο. Σχεδόν κανείς δεν εκπλήσσεται γιατί είναι βαθιά ριζωμένη η πεποίθηση πως "οι άνθρωποι του Θεού είναι ικανοί για όλα"...
Μου πρότειναν να συναντήσω έναν "σπουδαίο άγιο" που έχει τη φήμη πως μπορεί ανά πάσα στιγμή να μεταμορφωθεί, να εμφανιστεί ταυτόχρονα σε διαφορετικά μέρη κ.λπ. 
Ακούω διάφορα γι’ αυτόν. Πως του φιλάς το χέρι και αμέσως πέφτεις αναίσθητος στο έδαφος. Αν αληθεύει κάτι τέτοιο μάλλον θα είναι περίπτωση υπνωτισμού.
Πάντως, γενικώς, τα αποφεύγω κάτι τέτοια...

Σάββατο, 10 Ιουνίου 2017

Η "θρησκευτική περιπλάνηση" του Κωνσταντίνου (Δ’ - Απ’ τον Κώνστα ως τον Χριστόδουλο, ίδια η υποκρισία!)

Ας δούμε λίγο τη νομοθεσία του Κωνσταντίνου, πέρα από αγιοποιήσεις και δαιμονοποιήσεις...
Κατ’ αρχήν επανέλαβε κάποια μέτρα που είχαν ληφθεί απ’ τον Τιβέριο στις αρχές του 1ου αιώνα: απαγόρευσε τις θυσίες και τις μαντείες σε ιδιωτικούς χώρους. 
Η απαγόρευση αυτή εξυπηρετούσε πολιτικές κι όχι θρησκευτικές σκοπιμότητες. Η ιδωτική λατρεία έκρυβε κινδύνους για το πολιτικό σύστημα. Οι ανταρσίες προετοιμάζονταν στα μουλωχτά, με θρησκευτικό περίβλημα και ψευτο-μαντείες που προέβλεπαν την καταστροφή της Ρώμης κ.λπ.
Ο Κωνσταντίνος δεν είχε καμία πρόθεση να περιορίσει τον πολυθεϊσμό. Ούτε τη μαγεία. Απλά επέβαλε τον ασφυκτικό κρατικό έλεγχο. 
Επιτρέπονταν μόνο οι επίσημες χρησμοδοτήσεις που φυσικά προέβλεπαν την μακροημέρευση του αυτοκράτορα και την συντριβή των εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών της εξουσίας του. Οι "παλαιοί θεοί" χάνουν την επίσημη κρατική αναγνώριση αρκετά χρόνια μετά τον Κωνσταντίνο, και συγκεκριμένα το 383 μ.Χ.
Ενδεικτικό της στάσης του Κωνσταντίνου έναντι των θρησκειών είναι το αίτημα των κατοίκων μιας πόλης, το 333 μ.Χ., να τη μετονομάσουν σε Φλαβία Κωνσταντίνα, να ιδρύσουν ναό της αυτοκρατορικής οικογένειας και να διοργανώσουν θεατρικές παραστάσεις και μονομαχίες προς τιμήν του. 
Ο Κωνσταντίνος αποδέχεται πρόθυμα την προσφορά τους με μόνη προϋπόθεση η λατρεία της οικογενείας του να μην συνοδεύεται με αιματηρές θυσίες...
Ο Κωνσταντίνος, αντίθετα, ήταν απόλυτα αρνητικός στην λατρεία της Αφροδίτης. Διέταξε την κατεδάφιση του τεμένους της στην Άφακα του Λιβάνου, κοντά σε μια ειδυλλιακή τοποθεσία στις πηγές του Άδωνι, όπου εκδίδονταν γυναίκες και τραβεστί. 
Στην Αίγυπτο απαγόρευσε τον ευνουχισμό των ιερέων του Νείλου αλλά επέτρεψε τις τελετές και εορτές που εξασφάλιζαν τις πλημμύρες του ιερού ποταμού.
Η χριστιανική προπαγάνδα αποδίδει τις παραπάνω αποφάσεις στη δήθεν "χριστιανική ηθική" του Κωνσταντίνου.  Όμως απ’ τον 1ο αιώνα π.Χ. πολλοί Εθνικοί κήρυτταν τη σεξουαλική αγνότητα ή και την αποχή. 
Η αντίθεση προς τους ευνουχισμούς ήταν παλιά ρωμαϊκή παράδοση και η αυστηρότητα έναντι της ομοφυλοφιλίας ήταν γενικό χαρακτηριστικό της εποχής του Κωνσταντίνου.
Η δίωξη της ομοφυλοφιλίας ήταν θεσμική τον 4ο αιώνα και δεν σχετιζόταν με τα πρόσωπα των αυτοκρατόρων. Π.χ. ο γιος του Κωνσταντίνου, ο Κώνστας, απαγόρευσε την ομοφυλοφιλία με την ποινή του θανάτου, αν κι ο ίδιος ήταν "κραχτός"! 
Κάποιες ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες θέλουν και τον ίδιο τον Κωνσταντίνο "να τον τινάζει τον κουραμπιέ"...

Σάββατο, 3 Ιουνίου 2017

Η "θρησκευτική περιπλάνηση" του Κωνσταντίνου (Γ’ - Η Νέα Ρώμη ένα θρησκευτικό τουρλουμπούκι!)

Να ξεκινήσουμε με μια διευκρίνιση: ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος δεν ήταν ιδρυτής της Κωνσταντινούπολης, ούτε η συγκεκριμένη πόλη αντικατέστησε το αρχαίο Βυζάντιο. 
Το Βυζάντιο είχε πάψει να υφίσταται απ’ το 196 μ.Χ. που το ισοπέδωσε ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Σεπτήμος Σεβήρος. Και στη θέση του έχτισε εξ υπαρχής μια ολοκαίνουργια πόλη, με καθαρό ρωμαϊκό χαρακτήρα, την Αυγούστα Αντωνίνα. Αυτή την πόλη επέλεξε για νέα πρωτεύουσά του ο Κωνσταντίνος, την επεξέτεινε και την ονόμασε "Νέα Ρώμη"!
Η νέα πρωτεύουσα εγκαινιάστηκε επίσημα στις 11 Μαΐου 330, λίγα χρόνια μετά την Α’ Σύνοδο της Ρωμαϊκής Εκκλησίας στη Νίκαια, που καταχρηστικά ονομάζεται "οικουμενική" αφού συμμετείχαν μόνο οι Επίσκοποι του Ρωμαϊκού Κράτους.
Ο Κωνσταντίνος, είναι αλήθεια, πως δεν έχανε ευκαιρία να δείχνει την ευγνωμοσύνη του στους χριστιανούς επισκόπους που τόσο πολύ τον βοήθησαν να γίνει Μονοκράτορας. 
Γι’ αυτό, και σύμφωνα με αξιόπιστες μαρτυρίες, οι χριστιανικοί ναοί της Νέας Ρώμης ήταν περισσότεροι από τους αντίστοιχους παγανιστικούς.
Παρ’ όλ’ αυτά όμως, οι πολιτικές σκοπιμότητες απαιτούσαν να εξακολουθεί να σέβεται και να τιμά την "εθνική" θρησκεία. Έτσι, έκτισε στην πόλη ένα Καπιτώλιο αφιερωμένο στην "Αγία Τριάδα" της ρωμαϊκότητας (Δία-Ήρα-Αθηνά). 
Κι αυτό, τη στιγμή που ο Κωνσταντίνος ήταν αδιάφορος έως εχθρικός έναντι του Δία, "προστάτη" των εχθρών του Διοκλητιανού και Λικινίου. Έτσι ήταν τότε οι εποχές. Οι πολιτικές συγκρούσεις δεν εκφραζόταν μέσα από ιδεολογίες και κόμματα αλλά θεούς και θρησκείες...
Αλλά το Καπιτώλιο δεν ήταν η μόνη "φιλική" προς τους παγανιστές κίνηση του Κωνσταντίνου. Επίσης εξασφάλισε τις υπηρεσίες ενός "ιεροφάντη", του Πραιτεξτάτου, κι ενός "τελεστού", του Σώπατρου απ’ την Απάμεια.
Ταυτόχρονα διέταξε να λεηλατηθούν τα αγάλματα και τα αφιερώματα των μεγάλων ιερών και να μεταφερθούν-τοποθετηθούν σε περίοπτα σημεία της νέας πρωτεύουσας. Μεταξύ άλλων κι ένα αρχαιότατο ξύλινο άγαλμα της Κυβέλης απ’ την Κύζικο, που θεωρούνταν ανάθημα των Αργοναυτών. Το τοποθέτησε απέναντι απ’ την Τύχη, τη θεά-προστάτιδα της Ρώμης!
Ο ίδιος ο Κωνσταντίνος εικονίστηκε πάνω σε μια στήλη από πορφύτη με το ακτινωτό στέμμα του ηλιακού θεού-προστάτη του. 
Ο θεός Ήλιος-Απόλλωνας ήταν και προστάτης της Τροίας, απ’ όπου ο Αινείας αποχώρησε για να ιδρύσει τη Ρώμη. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Αινείας μετέφερε μαζί του ένα πανάρχαιο ξόανο της Αθηνάς, το λεγόμενο "Παλλάδιον", που καθιστούσε άτρωτη όποια πόλη το φιλοξενούσε. 
Ο Κωνσταντίνος διέταξε να μεταφερθεί κι αυτό στη Νέα Ρώμη. Φυσικά το Παλλάδιον δεν εμπόδισε την άλωση της Ρώμης και της Κωνσταντινούπολης, όπως δεν εμπόδισε και την άλωση της Τροίας...

Σάββατο, 27 Μαΐου 2017

Η "θρησκευτική περιπλάνηση" του Κωνσταντίνου (Β’ - Έπαιζε πάντα σε "πολλά ταμπλό"!)

Ο δρόμος του Κωνσταντίνου προς την εξουσία είναι στρωμένος με αναρίθμητα εγκλήματα και άφθονο αίμα!
Το Μάιο του 311 μ.Χ. αιχμαλώτισε στη Μασσαλία τον Μαξιμιανό και τον υποχρέωσε ν’ αυτοκτονήσει.
Τον Οκτώβριο του 312 μ.Χ. νικάει τον Μαξέντιο, γιο του Μαξιμιανού, στη Μουλβία γέφυρα και εισέρχεται θριαμβευτής στη Ρώμη.
Στην κρίσιμη αυτή μάχη, που τελικά θανατώθηκε ο Μαξέντιος, ο Κωνσταντίνος είχε την ανάγκη της χριστιανικής υποστήριξης. Και όταν μιλάμε για "χριστιανική υποστήριξη" δεν εννοούμε φυσικά τις προσευχές των Χριστιανών...
Στα πλαίσια αυτά ο Κωνσταντίνος κατασκευάζει τον μύθο του "χριστιανικού του οράματος"!
Όπως πριν από δύο χρόνια είχε "οραματιστεί" τον Απόλλωνα να τον στεφανώνει, τώρα βλέπει ένα ανάλογο σημάδι "θεϊκής εύνοιας", μόνο που πρωταγωνιστεί ο θεός μιας άλλης θρησκείας!
Πρώτος αναφέρει το όραμα ο Λακτάντιος γύρω στα 315 μ.Χ. και αποδίδει την πληροφορία στον ίδιο τον Κωνσταντίνο με τον οποίο είχε φιλικές σχέσεις.
Στον φιλικό κύκλο του Κωνσταντίνου ανήκε κι ο επίσκοπος Καισαρείας Ευσέβιος, μετριοπαθής αρειανιστής, που επίσης διασώζει τη σχετική πληροφορία. Μόνο που ο Ευσέβιος δεν την αναφέρει στην "Εκκλησιαστική Ιστορία" του, αλλά σε ένα μεταγενέστερο έργο του ("Βίος Κωνσταντίνου") που το συνέγραψε μετά τον θάνατο του Αυτοκράτορα!
Οι ομοιότητες, η χρονική εγγύτητα και οι πολιτικές σκοπιμότητες των δύο οραμάτων (του Απόλλωνα και του Χριστογράμματος) δεν αφήνουν κανένα περιθώριο παρανοήσεων: ήταν επινοήσεις του ίδιου του Κωνσταντίνου για να επηρεάσει τους αφελείς θρησκόληπτους της εποχής του!
Τεράστιο ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η προσπάθειά του να προσεταιριστεί τους Χριστιανούς. 
Αυτό μάλλον επιβεβαιώνει τις υποθέσεις μας πως οι Χριστιανοί ήταν κάτι σαν τους σημερινούς τζιχαντιστές. Φανατικοί, ετοιμοπόλεμοι και έτοιμοι να θυσιάσουν τη ζωή τους μαχητές. Με άλλα λόγια ήταν "αήττητοι"!
Τον Φεβρουάριο του 313 μ.Χ. στα Μεδιόλανα ο Κωνσταντίνος ανταπέδωσε στους Χριστιανούς την στρατιωτική τους υποστήριξη. Συνέταξε με τον Λικίνιο ένα Διάταγμα που ουσιαστικά περιλαμβάνει και τον Χριστιανισμό στις "νόμιμες", άρα "ελεύθερες" θρησκείες της αυτοκρατορίας.
Όμως οι οπαδοί των άλλων θρησκειών δεν ήταν ακόμη ούτε αμελητέοι ούτε αδύναμοι. Γι’ αυτό κι ο Κωνσταντίνος συνεχίζει να το παίζει σε πολλά ταμπλό. 
Διατηρεί τον τίτλο του θρησκευτικού ηγέτη της παραδοσιακής λατρείας, δεν προσχωρεί τυπικά στον χριστιανισμό και στα νομίσματα που κόβει διακρίνονται ταυτόχρονα χριστιανικά σύμβολα αλλά και ο "Ανίκητος Ήλιος" που ταίριαζε τόσο στον Απόλλωνα όσο και στον Μίθρα!
Στην αψίδα θριάμβου που έστησε στη Ρώμη  η τιμητική θέση δεν ανήκει ούτε στον Δία ούτε στον Ιησού αλλά στον Απόλλωνα-Ήλιο ως προστάτη του στρατού και του πρίγκιπα. Και το 321 μ.Χ. ορίζει ως επίσημη κρατική αργία τη "Σάντεϊ", δηλαδή την "Ημέρα του Ήλιου", που οι Χριστιανοί της Ανατολής μετέτρεψαν σε "Ημέρα Κυρίου-Κυριακή"...

Σάββατο, 20 Μαΐου 2017

Η "θρησκευτική περιπλάνηση" του Κωνσταντίνου (A’ - "Πιστεύω ό,τι με συμφέρει"!)

Η χριστιανική Εκκλησία έχει περί πολλού τον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο. Τον θεωρεί "ισαπόστολο" και τον ανακήρυξε "άγιο" κι ας ήταν στην τελευταία φάση της ζωής του οπαδός της αρειανικής αίρεσης.
Αξίζει όμως να παρακολουθήσουμε, εν συντομία, την όλη θρησκευτική πορεία του συγκεκριμένου προσώπου, που ήταν αρκετά πολύπλοκη και άμεσα συνυφασμένη με πολιτικές σκοπιμότητες.
Ας δούμε όμως λίγο το πολιτικό πλαίσιο της εποχής του.
Την περίοδο 286-293 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός έκανε μια μεγάλης σημασίας πολιτική μεταρρύθμιση. Καθιέρωσε τη λεγόμενη "τετραρχία". 
Δηλαδή όρισε δύο "Αυγούστους" (αυτοκράτορες), έναν στη Δύση κι έναν στην Ανατολή, καθώς και δύο "Καίσαρες", που ουσιαστικά έπαιζαν το ρόλο του επίδοξου αντικαταστάτη κάθε Αυγούστου. Άρα είχαμε στη Δύση και στην Ανατολή από ένα ζευγάρι Αύγουστου-Καίσαρα.
Αύγουστος στην Ανατολή ορίστηκε ο ίδιος ο Διοκλητιανός, ενώ στη Δύση ο Μαξιμιανός. 
Η διάκριση αυτή είχε και μια θρησκευτική διάσταση. Ο Διοκλητιανός έθεσε τον εαυτό του και την εξουσία του στην Ανατολή υπό την προστασία του Δία, ενώ, αντιστοίχως, ο Μαξιμιανός υπό την προστασία του Ηρακλή.
Ο Κωνστάντιος Χλωρός, πατέρας του Κωνσταντίνου, ορίστηκε αρχικά ως "Καίσαρας" του Μαξιμιανού. Κι έγινε "Αύγουστος" μετά το 305 μ.Χ. όταν ο Διοκλητιανός αποφάσισε την από κοινού παραίτησή του με τον Μαξιμιανό.
Ο Χλωρός συνέχισε τη θρησκευτική παράδοση του Μαξιμιανού κι έδινε έμφαση στη λατρεία του προστάτη τους Ηρακλή. Θιασώτης της Ηράκλειας λατρείας ήταν κι ο γιος του Κωνσταντίνος, που μετά το θάνατο του πατέρα του αυτοανακηρύχθηκε αρχικά "Καίσαρας" (306 μ.Χ.) και μετά "Αύγουστος" (307 μ.Χ.).
Δεν αρκούσε όμως ο τίτλος αλλά έπρεπε να επιβάλει την εξουσία του και με τα όπλα. 
Ως τότε ο Κωνσταντίνος βάσιζε τη "νομιμότητά" του στην "Ηράκλεια" δυναστεία του Μαξιμιανού, του οποίου ήταν εγγονός μέσω υιοθεσίας και επιπλέον γαμπρός. 
Τώρα όμως αναγκάζεται να κάνει την πρώτη "κωλοτούμπα". Για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, εγκαταλείπει την Ηράκλεια λατρεία και προσχωρεί στην Απολλώνεια. 
Με τον τρόπο αυτό συνδέεται με τη δυναστεία του Κλαύδιου Β’ (268-270 μ.Χ.), που ήταν νικητής των Αλαμανών και των Γότθων, και του διαδόχου του Αυρηλιανού (270-275 μ.Χ.) νικητή της βασίλισσας της Παλμύρας και ιδρυτή της λατρείας του Ανίκητου ήλιου!
Υποστήριξε έτσι πως κατάγεται απ’ τον  Κλαύδιο, επικαλούμενος και την κοινή καταγωγή τους απ’ τη Δαλματία. 
Η λατρεία του Απόλλωνα συνέδεε τον Κωνσταντίνο όχι μόνο με τον Κλαύδιο αλλά και με τον ίδιο τον Μέγα Καίσαρα, τον ιδρυτή της Ηγεμονίας και πρώτο Αυτοκράτορα, που ήταν επίσης θιασώτης του Απόλλωνα.
Στα πλαίσια αυτά διέδωσε το μύθο πως το 310 μ.Χ. είδε στο ιερό του Απόλλωνα στη Γαλατία τον ίδιο το Θεό σε όραμα, συνοδευόμενο απ’ τη Νίκη, που του πρόσφεραν δάφνινα στεφάνια χαραγμένα με τον αριθμό "τριάντα" ("Χ", όπως το αρχικό του Χριστού), που θεωρούνταν οιωνός μακράς βασιλείας.
Αυτό το "όραμα" είχε μεγάλη επιτυχία και αποτέλεσε τη γενική πρόβα του επόμενου "οράματος" με το "εν τούτω νίκα"...

Σάββατο, 13 Μαΐου 2017

Ξενάγηση σ’ έναν δερβίσικο τεκέ!

Όπως είπαμε, τα μοναστήρια των Σούφι λέγονται "τεκέδες". Ο χώρος διακρίνεται σε δύο κύρια μέρη.

Το πρώτο το λένε "μαγειρείο"! Είναι ο περίβολος που μαθητεύουν οι αρχάριοι μοναχοί. Ο όρος είναι μεταφορικός. Όπως στην κουζίνα μπαίνουν διάφορα ωμά υλικά και κάτω απ’ την επίβλεψη του έμπειρου μάγειρα μετατρέπονται σε γευστικότατες τροφές, έτσι και μια ομάδα απαίδευτων ατόμων υπό την καθοδήγηση του έμπειρου πνευματικού ("σεΐχη") μετατρέπονται σε μύστες των βαθύτερων αληθειών!

Ο δεύτερος χώρος είναι τα "κελιά". Σε αυτά μένουν οι δερβίσηδες, ασκούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα, επιδίδονται σε νηστεία-μετάνοια-προσευχή και αγρυπνία.

Κάποιες συγκεκριμένες βραδιές της βδομάδας οργανώνουν ειδικές τελετές μυσταγωγίας και κατάνυξης.

Απαγγέλλονται αποσπάσματα απ’ το Κοράνι, ψαλμοί και ποιήματα, ακούγεται μουσική και όλ’ αυτά συνοδεύονται από ελεύθερες χορευτικές κινήσεις.

Οι Σούφι δεν μένουν κολλημένοι στο ξερό τυπικό της θρησκείας. 

Αναζητούν το βαθύτερο-εσωτερικό νόημα των ιερών κειμένων, απορρίπτουν κάθε διάκριση φύλου, θρησκείας, καταγωγής, εθνικότητας, κοινωνικής τάξης. 

Στους τεκέδες τους δέχονται ακόμα και γυναίκες χωρίς μαντίλες που μετέχουν ισότιμα στις μυσταγωγίες τους. Κάποιες γυναίκες έφτασαν ακόμα να γίνουν και "σεϊχισσες"! 

Οι Σούφι αναγνωρίζουν πως όλες οι θρησκείες κι οι Εσωτερικές Σχολές έχουν πολλά κοινά: "Δεν έχω μία θρησκεία ή παράδοση, ανήκω στον "Αγαπημένο"!

Διακρίνεις επιδράσεις ακόμα κι απ’ τον Ηράκλειτο ("Ερεύνησε τον εαυτό σου!"). Και φυσικά απ’ τον Πλωτίνο ("Επέστρεψε στον εαυτό σου!", "Η Πηγή βρίσκεται στον εαυτό σου, κι ό,τι βλέπεις στον κόσμο, αυτός το δημιούργησε!")...

Στην είσοδο του τεκέ διαβάζω: "Έλα! Έλα όποιος κι αν είσαι. Έλα! Ας είσαι άπιστος ή λατρεύεις τα είδωλα. Έλα! Ετούτο το κατώφλι δεν είναι της απόγνωσης..."

Σάββατο, 6 Μαΐου 2017

Γνωριμία με τους Σούφι (Γ’ - Δεν υπάρχει "Εγώ"!)

Όπως λέγαμε τις προάλλες, οι Σούφι δεν πιστεύουν πως υπάρχουν "συνταγές" και στάνταρ τρόποι που οδηγούν στον Θεό. Κάθε άνθρωπος έχει τον δικό του δρόμο. Πρέπει να μείνει ελεύθερος και ανεπηρέαστος να τον βρει.
Κάποτε, λέει, ο Μωυσής αντάμωσε έναν βοσκό που προσευχόταν στον Θεό με τον δικό του απλοϊκό και αγνό τρόπο. Εξηγούσε στο Θεό πόσο ήθελε να τον υπηρετεί, να του πλένει τα ρούχα, να τον ξεψειρίζει κ.λπ. 
Φρίκαρε ο Μωυσής, τον κατσάδιασε τον βοσκό για την απρέπεια που μιλούσε στο Θεό, αλλά αμέσως παρενέβη ο ίδιος ο Θεός βάζοντας στη θέση του τον Μωυσή και δίνοντάς του ένα καλό μάθημα πως ό,τι ταιριάζει και είναι καλό στον έναν άνθρωπο δεν ταιριάζει απαραίτητα και στους άλλους...
Οι Σούφι πιστεύουν πως ίδιος είναι ο Θεός όλων των θρησκειών. Ο Θεός δεν κλείνεται μέσα σε θρησκείες, δόγματα και λατρείες.
Το "τζιχάντ" οι Σούφι το ερμηνεύουν ως τον αδυσώπητο εσωτερικό αγώνα που κάθε άνθρωπος οφείλει να δώσει ενάντια στα πάθη και στις αδυναμίες του. Το "Εγώ" πρέπει να εξαφανιστεί και να αντικατασταθεί απ’ το "Εσύ".
Κάποιος, λέει, χτυπάει την πόρτα του Θεού.
"Ποιος είναι;", ρωτάει ο Θεός.
"Εγώ", απαντά εκείνος.
"Τότε φύγε, δεν υπάρχει χώρος εδώ για το εγώ".
Ο άντρας φεύγει, περνάει μερικούς μήνες ασκητικά στην έρημο, κατανοεί το λάθος του, επιστρέφει και ξαναχτυπά την πόρτα του Θεού.
"Ποιος είναι;"
"Εσύ!", απαντάει τώρα ο άντρας.
"Τότε πέρασε μέσα", αποκρίνεται ο Θεός.
Οι Σούφι περιγράφουν τη σχέση τους με το Θεό χρησιμοποιώντας ερωτική ορολογία. 
Άλλοτε παρομοιάζουν το Θεό με το φως ενός κεριού και τον άνθρωπο με νυχτοπεταλούδα που μια ακατανίκητη έλξη την τραβάει στο φως ώσπου τελικά πεθαίνει φλεγόμενη.
Κάποιοι χρησιμοποιούν και την μεταφορά των μεθυσμένων. Κι ας μην πίνουν ποτέ στη ζωή τους ούτε γουλιά οινοπνεύματος:
"Πνίξε με σ’ έναν ωκεανό οίνου
πριν η μικρή μου βάρκα βυθιστεί
στη δίνη του χρόνου"...

Σάββατο, 29 Απριλίου 2017

Γνωριμία με τους πρώτους Χριστιανούς (Α’ - "Θωμιστές")

Έχουμε ξαναπεί πως τους τρεις πρώτους αιώνες δεν υπήρχε ένας αλλά εκατοντάδες "χριστιανισμοί". Και πως κάθε κοινότητα-εκκλησία είχε τη δική της πίστη και το δικό της Ευαγγέλιο.
Μια απ’ αυτές τις κοινότητες ήταν και οι "Θωμιστές". 
Εδώ πρέπει να κάνουμε μια αναγκαία διάκριση: "Θωμική" λέγεται κι η χριστιανική εκκλησία της Ινδίας, που θεωρεί πως την ίδρυσε ο ίδιος ο Απόστολος Θωμάς τον 1ο αιώνα.
Εμείς θ' ασχοληθούμε με τους "γνωστικούς Θωμιστές", που ονομάστηκαν έτσι απ’ το Ευαγγέλιο που χρησιμοποιούσαν, το "Κατά Θωμάν".
Το Ευαγγέλιο αυτό, όπως και όλα τα "μη αναγνωρισμένα", η επίσημη Εκκλησία έδωσε μακραίωνο αγώνα να το εξαφανίσει από προσώπου γης, για να μπορεί να περνάει ευκολότερα η προπαγάνδα της υπέρ των τεσσάρων δήθεν "κανονικών" Ευαγγελιών.
Ο Θεός όμως αγαπάει τον κλέφτη (την επίσημη Εκκλησία) αλλά αγαπάει και τον νοικοκύρη (τις πρώτες αυθεντικές χριστιανικές κοινότητες)!
Κι έτσι, το 1945, σε μια περιοχή της Αιγύπτου, κοντά στο Σουδάν, Ναγκ Χαμαντί λέγεται, ανακαλύφθηκε το περιβόητο "Κατά Θωμάν" Ευαγγέλιο της εξαφανισμένης-διωγμένης κοινότητας των Θωμιστών.
Το Ευαγγέλιο αυτό γράφτηκε γύρω στο 50 μ.Χ., δηλαδή τουλάχιστον 100 χρόνια νωρίτερα απ’ τα επίσημα Ευαγγέλια. 
Γι’ αυτό έχει και τη μορφή των αρχικών Ευαγγελίων. Περιλαμβάνει μόνο 114 λόγια του Ιησού, ενώ απουσιάζει κάθε αφηγηματική και βιογραφική αναφορά. 
Τα λόγια του Ιησού υποτίθεται πως κατέγραψε και διέσωσε ο μαθητής του Θωμάς, αλλά δεν αποδίδουν μια συγκεκριμένη και σαφή εικόνα του Ιησού.
Εντύπωση προκαλεί η έλλειψη οποιασδήποτε αναφοράς στην εκ παρθένου γέννηση του Ιησού, στη δημόσια δράση, στα θαύματα, στο μυστικό δείπνο, στο πάθος και στην Ανάστασή του. Δεν αναφέρεται η λέξη "Χριστός", λείπει κάθε υπαινιγμός στη θεότητά του, και εμφανίζεται αποκλειστικά ως μεγάλος διδάσκαλος. Είναι προφανής η εικόνα σύγχυσης που επικρατούσε στον πρωτοχριστιανικό κόσμο για το πρόσωπο του Ιησού.
Γενικά, μπορούμε να πούμε πως τα λόγια που φέρεται να είπε ο Ιησούς είναι σκοτεινά και ανεξήγητα αν δεν χρησιμοποιήσουμε το ερμηνευτικό κλειδί του γνωστικού μύθου περί ουράνιας καταγωγής του ανθρώπου, πτώσης του στον υλικό κόσμο, της λήθης ως συνέπεια αυτής της πτώσης, αλλά και της δυνατότητας επιστροφής και επανένωσης με τη θεία σφαίρα μέσω της λυτρωτικής Γνώσης...

Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

Γνωριμία με τους Σούφι (Β’ - Δόξα τω Θεώ, ο Θεός δεν χρειάζεται δοξολογίες!)

Δεν είναι καθόλου εύκολο να δόσεις έναν ορισμό του Σουφισμού. Γιατί είναι κάτι απροσδιόριστο, αποτέλεσμα του ανατολίτικου συγκρητισμού, με έντονες επιρροές από βουδισμό, ινδουισμό, χριστιανισμό, ιουδαϊσμό και νεοπλατωνισμό. 
Οι Σούφι είναι μάλλον επιφανειακοί μουσουλμάνοι. Δεν πιστεύουν σε κανόνες και δόγματα. Γι’ αυτούς υπάρχει ένας διαφορετικός δρόμος για κάθε άνθρωπο που οδηγεί στο Θεό! Κάποιος σεΐχης τους έδωσε έναν ωραίο ορισμό του σουφισμού: "Απομακρύνεις ό,τι έχεις στο κεφάλι σου, χαρίζεις ό,τι έχεις στο χέρι σου, δεν αποφεύγεις ό,τι σου συμβαίνει"!
Μ’ αρέσει να διαβάζω τις διδακτικές ιστοριούλες των Σούφι. Παραμυθάκια είναι, μοιάζουν με τις "παραβολές" των χριστιανικών ευαγγελίων, αλλά τις βρίσκω πολύ διδακτικές. 
Ένας σεΐχης Σούφι προσπαθούσε κάποτε απεγνωσμένα να πείσει τους μαθητές του πως δεν υπάρχει κανένας λόγος να δοξολογούν τον Θεό. 
"Επειδή οι άνθρωποι γουστάρουν δόξες και τιμές", τους έλεγε, "δεν σημαίνει πως κι ο Θεός έχει την ίδια αυτή ταπεινή ανάγκη". Κι οι μαθητές του ανέκραξαν: "Απόλυτο δίκιο έχεις διδάσκαλε, δόξα τω Θεώ"!
Οι Σούφι απορρίπτουν τις θρησκευτικές τελετουργίες και τους χώρους λατρείας. Ο Θεός είναι παντού, είναι μέσα στις ψυχές μας. Ο Ρουμί έγραψε σχετικά ένα υπέροχο ποίημα:
Τον έψαξα πάνω στον χριστιανικό σταυρό
αλλά δεν ήταν εκεί.
Πήγα σε ινδουιστικούς ναούς και ιερά,
τίποτα!
Επισκέφτηκα την Κάαμπα στη Μέκκα,
δεν τον βρήκα ούτε εκεί.
Ρώτησα μορφωμένους λόγιους,
ούτε κι αυτοί ήξεραν.
Τελικά, όταν κοίταξα μέσα στην καρδιά μου, 
είδα ότι εκεί, και πουθενά αλλού, ήταν το σπίτι του...

Σάββατο, 15 Απριλίου 2017

Μεγάλη μούφα η "πρωτοκαθεδρία" του Πέτρου!

Ο Πέτρος φαίνεται πως έπαιξε κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της χριστιανικής θρησκείας.
Γύρω απ’ το πρόσωπό του οι πληροφορίες που μας δίνει η Χριστιανική Βίβλος είναι αντιφατικές και δυσερμήνευτες.
Κάποια στιγμή ο Ιησούς υποτίθεται πως δήλωσε στον Πέτρο ότι θα του δώσει τα κλειδιά της Ουράνιας Βασιλείας. Τι ήθελε να πει ο ποιητής; 
Αν υποθέσουμε πως "Ουράνια βασιλεία" είναι η ίδια η Εκκλησία, από πού κι ως πού το κλειδί της θ’ ανήκει αποκλειστικά σ’ ένα άτομο; Δεν φτάνει που θεμέλιο της Εκκλησίας είναι ο ίδιος ο Ιησούς; Γιατί πρέπει να υπάρχει και "κλειδοκράτορας";
Αν πάλι υποθέσουμε πως εννοεί τον Παράδεισο, ακούγεται πολύ γελοίο να κρατάει τα κλειδιά του ένας άνθρωπος, εξ ου και τα χιλιάδες ανέκδοτα με τον Πέτρο που υποδέχεται στην πόρτα του παραδείσου και τον κουτσή Μαρία..
Βέβαια, οι Επίσκοποι της Ρώμης δεν άφησαν να πάει χαμένη την ευκαιρία. Ερμήνευσαν κατά γράμμα τη δήλωση του Ιησού, οπότε αυτός που ελέγχει τους Ουρανούς, ελέγχει και το περιεχόμενό τους, άρα και τη Γη ολόκληρη, οπότε ο εκάστοτε διάδοχος του Πέτρου, δηλαδή ο Πάπας, είναι ο κυρίαρχος του πλανήτη μας!
Κάπου αλλού ο Ιησούς φέρεται να λέει στον Πέτρο πως ό,τι αυτός θα δένει στη γη, θα δένεται και στον Ουρανό. Η ιδέα αυτή δεν είναι καθόλου πρωτότυπη. 
Κατ’ αρχήν η έννοια του "δεσίματος" θυμίζει πολύ την μαγεία. Και η αντιστοιχία ουρανού-γης θυμίζει την πλατωνική θεωρία των ιδεών! Όπου ό,τι υπάρχει στη γη είναι αντανάκλαση του ουρανού, άρα όταν κάτι "δένεται" στη γη "δένεται" και το ουράνιο πρωτότυπό του! 
Αλλά κι εδώ οι θεολόγοι της Δύσης έκαναν τη ματσαράγκα τους. Θεώρησαν πως ο Ιησούς έδωσε στον Πέτρο, και συνεπώς σε όλους του Πάπες Ρώμης, την εξουσία να δεσμεύουν και να αποδεσμεύουν τους λαούς απ’ τον όρκο πίστη τους στον εκάστοτε κοσμικό βασιλιά! Οπότε, καταλαβαίνετε που καταλήγει η ιστορία...
Σε άλλο σημείο ο Ιησούς δηλώνει κατηγορηματικά πως ο Πέτρος θα είναι η πέτρα στην οποία θα οικοδομηθεί η Εκκλησία. Πρόκειται για μια δήλωση απόλυτα αντιφατική με το υπόλοιπο περιεχόμενο της Χριστιανικής Βίβλου. 
Υποτίθεται πως η Εκκλησία είναι θεοϊδρυτη και πως θεμέλιο και ακρογωνιαίος λίθος της είναι ο ίδιος ο Θεάνθρωπος. Προσωπικά θεωρώ αδιανόητο ο Θεός να έκανε ένα τόσο χοντροκομμένο λογοπαίγνιο-ευφυολόγημα. 
Φυσικά, κι αυτή τη δήλωση του Ιησού εκμεταλλεύτηκαν οι Πάπες Ρώμης για να εδραιώσουν τη δική τους θρησκευτική και πολιτική εξουσία.
Αν όλα τα παραπάνω τα συνδυάσουμε και με το μύθο της δήθεν επισκέψεως του Πέτρου στη Ρώμη καθώς και το προφανές ψεύδος πως ο Πέτρος ήταν πρώτος επίσκοπος Ρώμης (σε μια εποχή που ακόμα δεν υπήρχαν "Επίσκοποι") αντιλαμβάνεστε τι παίχτηκε!
Είναι προφανές πως όλα τα εδάφια της Γραφής που παραχωρούν την πρωτοκαθεδρία στον Πέτρο είναι μεταγενέστερη κοπτορραπτική της Εκκλησίας της Ρώμης. Δηλαδή μούφα!

Σάββατο, 8 Απριλίου 2017

Προσωπικά δεν σταύρωσα κανέναν Θεό!

Η "ενοχοποίηση" είναι μία απ’ τις αγαπημένες έννοιες της ψυχανάλυσης.
Είναι η αποτελεσματικότερη μέθοδος χειραγώγησης του άλλου.
Είναι μια διαδικασία που μας τη "διδάσκουν" από μικρά παιδιά.
Οι μανάδες μας δεν σταματούν να μας πιπιλάν το μυαλό με φράσεις όπως "θυσιάστηκα για σένα", "εσύ θα με πεθάνεις", "για να σε μεγαλώσω παράτησα τις σπουδές μου κι άφησα τη δουλειά μου" κ.λπ.
Βέβαια, η αλήθεια είναι πολύ διαφορετική. Κανένας δεν τις υποχρέωσε να μας γεννήσουν, ούτε να θυσιάσουν τίποτα για μας. Ήταν αποκλειστικά δική τους επιλογή και το έκαναν γιατί εκείνες γούσταραν και το είχαν ανάγκη. 
Όσο για τις σπουδές και δουλειές που παράτησαν... καλύτερα μην το σχολιάσω. Γιατί αν αναλύσω την τεμπελιά και την ανικανότητα που τις δέρνει θα με πείτε "κακό"...
Φυσικά, στο χορό της "ενοχοποίησης" μπαίνει γερά κι η Εκκλησία. Αυτή πια κι αν έχει κάνει την ισοπέδωση και χειραγώγησή μας επιστήμη!
Δεν ξέρω πώς την έχουν δει οι χριστιανοί, αλλά αυτή η νεύρωση να μας ρίχνουν βαριές ευθύνες απ’ το τίποτα, αρχίζει να μου τη δίνει!
Κατ’ αρχήν βαφτίζουν "τελειότητα" την άρνηση της ζωής, την αποφυγή οποιασδήποτε απόλαυσης και ηδονής. 
Επειδή κάποιοι καλόγεροι είχαν και έχουν βυθιστεί στην καταθλιψάρα, ονομάζουν εντελώς αυθαίρετα "αρετή" την άρνηση κάθε απόλαυσης και ηδονής, και προσπαθούν να γεμίσουν με ενοχές και φόβους τιμωρίας όσους παραμένουμε στοιχειωδώς ισορροπημένοι.
Πλησιάζει το Πάσχα, κι όλο και πιο συχνά ακούμε γελοίες απόψεις όπως ότι "ο Θεός σταυρώθηκε για τις αμαρτίες του ανθρώπου", "θυσιάστηκε για να μας σώσει", "ήρθε στη γη για μας κι εμείς τον σταυρώσαμε" κ.λπ.
Δεν ξέρω για σας, αλλά προσωπικά εγώ δεν αισθάνομαι να έκανα καμία "αμαρτία". 
Δε νιώθω καμιά απολύτως ενοχή επειδή ο ανύπαρκτος πρόγονός μας, ο Αδάμ, παράκουσε μια ανόητη εντολή κάποιου ανύπαρκτου Θεού. 
Δεν ζήτησα από κανέναν να με "σώσει", και, κυρίως, δεν σταύρωσα κανέναν άνθρωπο, πολύ περισσότερο κανέναν Θεό...

Σάββατο, 1 Απριλίου 2017

Η παράνοια των "θαυμάτων"!

Όταν λέμε "θαύμα" εννοούμε την παραβίαση των αιώνιων και αναλλοίωτων φυσικών νόμων. Συνεπώς, ο ίδιος ο ορισμός του "θαύματος" περιέχει μια τεράστια αντίφαση: πώς μπορεί ένας νόμος να είναι "αιώνιος" και "αναλλοίωτος" αν δεν ισχύσει έστω και μία φορά;
Εννοείται πως δεν υπάρχει θρησκεία που να μην επικαλείται κάποια "θαύματα"! Αλλά όταν έρχεται η στιγμή να τα θεμελιώσουν "θεολογικά" αρχίζει το ρετάρισμα!
"Για ποιο λόγο ο Θεός να παραβιάσει τους νόμους που ο ίδιος δημιούργησε;", τους ρωτάς. 
"Προς όφελος των ανθρώπων", σου λένε. 
"Άρα οι νόμοι που έφτιαξε βλάπτουν τους ανθρώπους;", τους ξαναρωτάς. 
"Άγνωσται αι βουλαί", σου ξαναπαντούν.
"Βρε αδελφέ, με ποια λογική ο Θεός με τα θαύματά του ωφελεί έναν μικρό αριθμό ανθρώπων κι όχι όλους; Γιατί, π.χ., θεραπεύει έναν στους χίλιους κι όχι όλους; Αλλά ας υποθέσουμε πως για τους δικούς του λόγους επέλεξε λίγους κι εκλεκτούς να ευνοήσει. Γιατί θα έπρεπε να ανατρέπει τους δικούς του νόμους για το λόγο αυτό; Θα μπορούσε, π.χ., να μην επιτρέψει σε κάποιον ν’ αρρωστήσει ή να πεθάνει αντί να έρχεται εκ των υστέρων και να τον γιατρεύει ή να τον ανασταίνει θαυματουργικώς!".
"Το κάνει για να πιστέψουμε!", σου απαντούν οι θρησκόληπτοι.
Έλα μου όμως που αντί ν’ αυξάνεται η πίστη των ανθρώπων, αυτή μειώνεται! 
Άρα απέτυχε κι εδώ το σχέδιο του Θεού; Μήπως για να πιστέψουμε θα πρέπει ν’ αυξήσει τα θαύματά του? Να μας θεραπεύει όλους ανεξαιρέτως, να μην ξαναεπιτρέψει να πέσει αεροπλάνο, να εμποδίζει όλα τα τροχαία ατυχήματα; 
Φαύλος κύκλος...
Διαβάζω σε κάποια συναξάρια πως έναν μάρτυρα τον έριξαν στη φωτιά αλλά άγγελος Κυρίου μετέτρεψε την πύρινη φλόγα σε δροσερό αεράκι. Αμέσως μετά ο δήμιος παίρνει το τσεκούρι και κόβει το κεφάλι του μάρτυρα. 
Τα χάνω! Εδώ γιατί δεν επενέβη ο άγγελος να μετατρέψει τη λεπίδα του τσεκουριού σε μαλακό βουτυράκι; Με ποια λογική πριν μερικά δευτερόλεπτα έσωσε κάποιον απ’ τη φωτιά και αμέσως μετά επέτρεψε τον αποκεφαλισμό του; 
Και κλείνω με μια διασκεδαστική ιστορία από ένα "γεροντικό". Ήταν, λέει, ένα καλογεράκι που είχε συνήθεια να κάνει θαύματα. Ο γέροντάς του φοβήθηκε μην πλανηθεί και του απαγόρευσε να θαυματουργεί. Κάνει υπακοή ο νεανίας, αλλά έλα που έρχεται ο μεγάλος πειρασμός! 
Κάποια μέρα βλέπει έναν οικοδόμο να πέφτει από την σκαλωσιά. Τι να κάνει τώρα το καλογέρι; Αν θαυματουργούσε θα παράκουε τον γέροντά του. Αν έκανε υπακοή θα σκοτωνόταν ο άνθρωπος. Οπότε βρήκε τη λύση. Διέταξε τον χτίστη να μείνει στον αέρα μετέωρος μέχρι νεοτέρας. 
Στο μεταξύ τρέχει στον γέροντά του, εξομολογείται την αμαρτία του, που ξεκίνησε ένα θαύμα χωρίς ευλογία, εκείνος τον συγχωρεί και του επιτρέπει να ολοκληρώσει το θαύμα και... ζήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα!

Σάββατο, 25 Μαρτίου 2017

Γνωριμία με τους Σούφι (Α’ - Τα "μυστικά του σύμπαντος")

Ο Τζελαλεντίν Ρουμί γεννήθηκε στις αρχές του 13ου αιώνα στη βόρεια Περσία. 
Η απειλή των μογγολικών ορδών, που τότε σάρωναν την κεντρική Ασία, ανάγκασε την οικογένειά του να ξεριζωθεί. Αρχικά στη Συρία και μετά στο Ικόνιο, την πρωτεύουσα των Σελτζούκων.
Ο πατέρας του ήταν φημισμένος διδάσκαλος του Κορανίου. Κι ο Ρουμί τον διαδέχθηκε στη σπουδαία Θεολογική Σχολής της πόλης.
Γνώρισε όλες τις αρχαίες θεωρίες και τις θρησκείες του κόσμου. Και με τη βοήθεια ενός παράξενου δασκάλου απ’ την Ταυρίδα έμαθε, κατά πως λένε, όλα τα μυστικά του σύμπαντος, ανακάλυψε τους ωκεανούς της Αγάπης και βούτηξε μέσα της για πάντα...
Ο Ρουμί ίδρυσε το ξακουστό σουφικό τάγμα των Μεβλεβί, των γνωστών σε μας "δερβίσηδων". 
Οι πιστοί του με τη συνοδεία του νέι (καλαμένιου αυλού) εκστασιάζονται περιστρεφόμενοι γύρω από τον εαυτό τους αλλά και έναν νοητό άξονα, μιμούμενοι την κίνηση των πλανητών...
Ο Σουφισμός είναι στην ουσία μια πανθρησκεία που συνδυάζει στοιχεία του ινδουισμού, βουδισμού, ζωροαστρισμού, γνωστικισμού, νεοπλατωνισμού, ιουδαϊσμού, χριστιανισμού και ισλαμισμού!
Στόχος των Σούφι είναι η ένωσή τους με τον Θεό (τον "Αγαπημένο") και πόθος τους να τον υπηρετούν από ευγνωμοσύνη και αγάπη κι όχι από φόβο ή συμφέρον...
Ο Ρούμι ήταν και μεγάλος ποιητής:
Από πού έρχομαι;
Τι πρέπει να κάνω;
Τι είναι ψυχή;
Ιδέα δεν έχω!
Γιατί ρωτάω;
Δεν ήρθα στον κόσμο με τη δική μου θέληση.
Κι ούτε μπορώ να φύγω.
Αυτός που με έφερε εδώ
πρέπει και να με γυρίσει...
Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία οι Σούφι-Μεβλεβί απέκτησαν μεγάλη δύναμη και επιρροή.  Ο εκάστοτε αρχηγός τους περιέζωνε με το ξίφος του Μωάμεθ τον εκάστοτε νέο Σουλτάνο κατά την τελετή της ενθρόνισής του.
Αυτοί κυρίως αναλάμβαναν και τον προσηλυτισμό των Χριστιανών στο Ισλάμ. Στο πρόσωπο των δερβίσηδων οι πιστοί χριστιανοί έβλεπαν ένα "δικό τους" σεβάσμιο ασκητή!
Τα πράγματα άλλαξαν με την επικράτηση του Κεμάλ. Το 1925 απαγορεύτηκε η λειτουργία των σουφικών ταγμάτων στη νεοσύστατη Τουρκία κι οι τεκέδες τους έκλεισαν.
Σήμερα λειτουργεί μόνο ένας στην Κωνσταντινούπολη αλλά μόνο ως τουριστική ατραξιόν...

Σάββατο, 18 Μαρτίου 2017

Κρύβει η Οδύσσεια μυστικιστικές αλληγορίες;

Μυστικισμός είναι η ψυχολογική γέφυρα μεταξύ ανθρώπου και θεότητας. Η ένωση του ανθρώπινου πνεύματος με τη θεμελιώδη αρχή της ύπαρξης. 
Μια ένωση που επιτυγχάνεται μέσω της έκστασης. Δηλαδή μιας κατάστασης εξόδου απ’ τον υλικό εαυτό μας που συνήθως επιτυγχάνεται με αυθυποβολή, υπνωτισμό, χρήση παραισθησιογόνων ουσιών, ομφαλοσκόπηση, μουσική και χορό, ασκήσεις αναπνοής κ.λπ.
Ασφαλώς πρόκειται για φαινόμενο ψευδαίσθησης, υστερίας, παραφροσύνης. Αλλά αποτελεί κλασική ένδειξη της θρησκευτικής παθολογίας. Ο μυστικισμός είναι ενδημικός σε κάθε εκδήλωση του θρησκευτικού φαινομένου.
Θεωρώ πως ο μυστικισμός είναι δίδυμο αδελφάκι της ανέχειας, της εξαθλίωσης, της αμορφωσιάς. Ένας κόσμος χρεοκοπημένος υλικά, πτωχευμένος σε πολιτιστικό και ιδεολογικό επίπεδο, γεμάτος φόβο, μίσος και ανασφάλεια, είναι φυσικό να ακολουθήσει όποιο μονοπάτι του υπόσχεται έξοδο απ’ την φριχτή πραγματικότητα.
Κάπως έτσι, σε κάθε ιστορική φάση παρακμής, η θρησκεία γίνεται κέντρο της ζωής μας, η αναζήτηση του Θεού ρίχνει τη βαριά σκιά της σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα.
Χοντρικώς διακρίνω τέσσερις κλασικές περιόδους πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής που οι άνθρωποι κατέφευγαν μαζικά στο μυστικισμό, έτοιμοι ν’ ακολουθήσουν τυφλά ημιπαράφρονες ή απατεώνες "μύστες": α) τον 6ο αιώνα π.Χ με τον Πυθαγόρα και τους Ορφικούς, β) την περίοδο του Πελοποννησιακού Πολέμου με τον Πλάτωνα, γ) τον 1ο αιώνα π.Χ. με τους νεοπυθαγόρειους και δ) τον 3ο αιώνα μ.Χ. με τον Πλωτίνο και την άνοδο του Χριστιανισμού...
Ειδικά ο Πλωτίνος είναι μόνος του μια ολόκληρη κατηγορία. Κάτι που λίγοι γνωρίζουν είναι η προσπάθειά του να ερμηνεύσει αλληγορικά-μυστικιστικά την Οδύσσεια. Έτσι, π.χ., βλέπει την φυγή του Οδυσσέα απ’ την Κίρκη και την Καλυψώ ως διαφυγή της ψυχής απ’ την ομορφιά και σαγήνη των αισθήσεων. 
Αντίστοιχο είναι και το θέμα μιας εντυπωσιακής γνωστικής-χριστιανικής τοιχογραφίας που βρέθηκε σε έναν τάφο του 3ου αιώνα κοντά στη Ρώμη. Παρουσιάζει την προσπάθεια επιστροφής του Οδυσσέα στην Ιθάκη ως την επιστροφή της ψυχής στη "δική της χώρα", που είναι προφανώς το θεϊκό στοιχείο...

Σάββατο, 11 Μαρτίου 2017

Είναι η θρησκεία το "όπιο του λαού";

Η κριτική του Μαρξ στη θρησκεία με βρίσκει σε γενικές γραμμές σύμφωνο. 
Η θρησκεία είναι η κατάσταση του ανθρώπου που δεν έχει βρει ακόμα τον εαυτό του ή τον έχει χάσει. 
Ο έρωτας για το "μετά" και η περιφρόνηση του "τώρα", η "άρνηση της ζωής", όπως θα έλεγε κι ο Νίτσε, είναι η "μαστούρα" του λαού, μια ψευδαίσθηση, μια αυταπάτη. Που αφήνει ανοιχτό το πεδίο στους κάθε είδους εκμεταλλευτές να οργιάσουν. Αλλά αυτούς, όπως λένε κι οι παπάδες, "θα τους τιμωρήσει ο Θεός στη μέλλουσα ζωή"...
Αν ακόμα και σήμερα η θρησκεία στις δυτικές κοινωνίες παίζει κάποιο ρόλο, στην εποχή του Μαρξ τα πράγματα ήταν πολύ χειρότερα. Γι’ αυτό και ο φιλόσοφός μας θεωρούσε την κριτική της θρησκείας ως προϋπόθεση κάθε κριτικής. 
Γιατί οι θρησκείες είναι η κορύφωση της απάτης, της παράνοιας, της εθελοδουλίας. Δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνική και πολιτική απελευθέρωση χωρίς υπέρβαση της θρησκευτικής αποβλάκωσης, χωρίς να σπάσουμε τα "δεσμά του Προμηθέα", που τόσο εύστοχα βροντοφώναξε απ’ τον Καύκασο: "Μισώ όλους τους Θεούς". Γιατί οι θεοί είναι δημιουργήματα του ανθρώπου που προβάλλει σε αυτούς όλα τα απαίσια και μισάνθρωπα ένστικτά του...
Από δω και πέρα αρχίζουν και οι επιφυλάξεις-διαφωνίες μου με την μαρξιστική θεώρηση των θρησκειών. 
Διαφωνώ με την άποψη του Μαρξ πως η θρησκεία εκφράζει την απομάκρυνση του ανθρώπου απ’ τον άνθρωπο, πως είναι ένα απλό στοιχείο του "υλικού εποικοδομήματος", πως εκφράζει το πνεύμα της αστικής κοινωνίας.
Οι θρησκείες είναι ένα πανάρχαιο φαινόμενο, που το συναντάμε πριν καν εμφανιστούν οι παραγωγικές σχέσεις και δυνάμεις. Είναι κάτι πολύ συνθετότερο και, φυσικά, δεν πρόκειται να εξαφανιστούν όταν "οι συνθήκες της πρακτικής καθημερινής ζωής των ανθρώπων αλλάξουν ώστε να αποκατασταθούν οι σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους και με τη φύση". Θεωρώ το σκεπτικό αυτό πολύ παιδαριώδες...
Χοντροκομμένη (και αντιφατική) θεωρώ και την άποψη του Μαρξ πως οι θρησκείες πρέπει να καταργηθούν ολοκληρωτικά. Αναθέτει δε στο προλεταριάτο τον ιστορικό ρόλο της πραγμάτωσης του αθεϊσμού. 
Η θεωρία αυτή δεν αντέχει σε σοβαρή κριτική. Αφού οι θρησκείες θα εξαφανιστούν με την αλλαγή των παραγωγικών σχέσεων προς τι ο μαχητικός τρόπος κατάργησής τους; 
Και από πού ως πού θα αναλάβει αυτό το ρόλο το προλεταριάτο, δηλαδή το πιο καθυστερημένο και θρησκόληπτο κομμάτι της κοινωνίας;  Αν έλεγε "η προοδευτική διανόηση" θα το καταλάβαινα περισσότερο...
Στο ζήτημα αυτό διαφώνησε κάθετα η σοσιαλδημοκρατία. Που θεώρησε τη θρησκεία "προσωπική υπόθεση" των ανθρώπων και διακήρυξε σεβασμό στην ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης. 
Αλλά οι μαρξιστές θεωρούν "πολύ αστική" τη σοσιαλδημοκρατική άποψη...